• ۳۱ بازدید
  • تقویم روزنامه فرهیختگان ۱۰:۰۰ - ۱۳۹۸/۰۳/۲۲
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0
پروفسور آرشین ادیب‌مقدم، استاد دانشگاه لندن در گفت‌و‌گو با «فرهیختگان»:

سفر آبه به معنای پذیرش ارجحیت‌های استراتژیک ایران نیست/ آمریکا درصورتی با ایران مذاکره می‌کند که دولت روحانی مجری خواسته‌هایش باشد

پیشنهاد گفت‌وگو و اعزام میانجی‌گر مطمئنا به این معنی نیست که دولت آمریکا ارجحیت‌های استراتژیک ایران را قبول کرده است. آمریکا در صورتی با ایران مذاکره خواهد کرد که دولت آقای روحانی اجرا‌کننده خواسته‌های آمریکا باشد که این مساله در هر صورت برای ایران امری غیرقابل‌قبول خواهد بود. بار دیگر در اینجا بین سخن و عمل یک تفاوت تحلیلی وجود دارد.

به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، فاصله گرفتن مقامات آمریکا از اظهارات جنگ‌طلبانه علیه ایران در برخی رسانه‌ها به‌ تغییر رفتار آمریکا تعبیر شده است. نقطه آغاز این گزاره، سفر سه‌هفته پیش دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا به ژاپن و تاکید بر این بود که آمریکا به دنبال تغییر رژیم در ایران نیست و تهران حتی با مسئولان کنونی‌اش می‌تواند به کشوری بزرگ تبدیل شود. پس از آن جان بولتون مشاور امنیت ملی رئیس‌جمهور آمریکا و حتی مایک پمپئو وزیر خارجه آمریکا نیز ظاهرا در گفتارشان تغییراتی ایجاد کردند. حتی مایک پمپئو در اظهارنظری دوپهلو، از آمادگی برای گفت‌وگوی بدون شرط با ایران سخن گفت. او البته آمادگی آمریکا برای مذاکرات بدون پیش‌شرط با ایران را به تبدیل شدن ایران به کشوری عادی مشروط کرد؛ شرطی که اجرای آن مستلزم رعایت 12شرط پیشینش  علیه ایران است. به اعتقاد کسانی که این اظهارات نشان‌دهنده تغییر لحن آمریکاست، سفر شینزو آبه، نخست‌وزیر ژاپن به تهران یک گام عملی برای تغییر رفتار آمریکا در برابر تهران تفسیر می‌شود.
 
در این زمینه «فرهیختگان» با آرشین ادیب‌مقدم، رئیس مرکز مطالعات ایرانی مدرسه مطالعات شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن گفت‌و‌گو کرده است. وی معتقد است دولت ترامپ استراتژی مشخصی ندارد و از این رو بیشتر لفاظی می‌کند. او از عدم تناقض بین گفتار و رفتار آمریکا در برابر ایران می‌گوید و معتقد است دولت ترامپ تنها زمانی اقداماتش در قبال ایران را تغییر می‌دهد که متوجه ‌شود فشارها موثر نیستند. ادیب‌مقدم درباره پیشنهاد مذاکره بدون پیش‌شرط و حتی فرستادن شینزو آبه به ایران به‌عنوان میانجی می‌گوید که این اقدامات به این معنی نیست که دولت آمریکا ارجحیت‌های استراتژیک ایران را قبول کرده است. او معتقد است: «آمریکا درصورتی با ایران مذاکره خواهد کرد که دولت آقای روحانی اجرا‌کننده خواسته‌های آمریکا باشد.» متن گفت‌وگو با این استاد دانشگاه را در ادامه می‌خوانید.


لحن ظاهری مقامات آمریکایی از جمله دونالد ترامپ اخیرا درخصوص ایران تغییراتی داشته و او در اظهارنظری عنوان کرده است که جمهوری اسلامی ایران با مقامات کنونی نیز می‌تواند به پیشرفت برسد. علت این تغییر لحن ظاهری چیست؟

این ترفندها و نیرنگ‌های کلامی و لفاظی‌ها نتیجه‌ای اثرگذار نخواهند داشت و باید دولت آمریکا را به همان شکل که هست نگاه کرد؛ یعنی لفاظی کردن به جای داشتن استراتژی. سخنان مقامات آمریکایی با این هدف بیان می‌شود که به افکار عمومی جهانی بگویند ایران سازش‌ناپذیر است. آنها تلاش می‌کنند با این اقدام، ذهنیت منفی نسبت به دولت ترامپ را که در سراسر جهان گسترده شده است، ترمیم کنند.

دولت کنونی آمریکا یک تکنیک چانه‌زنی را در پیش گرفته که ریشه در معاملاتی دارد که در گذشته داشته است: «خودت را در چنان جایگاه و موقعیت چانه‌زنی قرار بده که رقیبت نتواند خواسته‌اش را مطرح کند؛ در این صورت است که موفق می‌شوی و طرف مقابلت کنترلی بر نتیجه نخواهد داشت.» به همین دلیل این لحن نرم پس از تشدید تحریم؛ تهدیدهای مستمر به جنگ و ایجاد سازه‌های نظامی در خلیج‌فارس پیش کشیده شد. دولت ترامپ فرض را بر این گذاشته است که ایران تحت‌تاثیر چنین فشارهایی تسلیم می‌‎شود. این نشان‌دهنده عدم آگاهی آنها و نداشتن دانش و آگاهی در زمینه سیاست خارجی است. در واقع این کنش‌ها توضیح‌دهنده علت شکست کودتایی است که آمریکا در ونزوئلا آغاز کرد. در عدم دستیابی به هرگونه پیشرفتی در جنگ تجاری با چین نیز می‌توان این ناآگاهی را دید.»
 
ایران باید در برابر این لفاظی‌ها چه کند؟

بهترین راهی که ایران می‌تواند در مقابل این لفاظی در پیش گیرد، به خاطر سپردن این نکته است که آمریکا از برجام خارج شده است. تهران باید به یاد داشته باشد که حاضر است با هر کشوری که به حاکمیت ملی و منافع ملی آن احترام بگذارد، مذاکره کند.

آمریکا در آستانه سفر نخست‌وزیر ژاپن به ایران که گفته می‌شود برای میانجیگری راهی تهران می‌شود، تحریم‌هایی را علیه صنعت پتروشیمی ایران اعمال کرد. وزیر امور خارجه این کشور نیز اعلام کرد تحریم‌های حداکثری علیه ایران ادامه خواهد داشت. این دو با یکدیگر زیاد همخوانی ندارد.

پیشنهاد گفت‌وگو و اعزام میانجی‌گر مطمئنا به این معنی نیست که دولت آمریکا ارجحیت‌های استراتژیک ایران را قبول کرده است. آمریکا در صورتی با ایران مذاکره خواهد کرد که دولت آقای روحانی اجرا‌کننده خواسته‌های آمریکا باشد که این مساله در هر صورت برای ایران امری غیرقابل‌قبول خواهد بود. بار دیگر در اینجا بین سخن و عمل یک تفاوت تحلیلی وجود دارد.

در حال حاضر با دولتی در آمریکا مواجهیم که به دنبال این است که کشورهای دیگر تامین‌کننده منافع شخص رئیس‌جمهور آمریکا و دستور کار دولتش باشند. درواقع تناقضی بین آنچه درباره ایران می‌گویند و انجام می‌شود وجود ندارد. دولت دونالد ترامپ تنها زمانی اقداماتش در قبال ایران را تغییر می‌دهد که متوجه ‌شود فشارها موثر نیستند و تغییر نظام در ایران به کلی غیرممکن است.

به اعتقاد عده‌ای تغییر لحن ترامپ درخصوص ایران کارکردهای انتخاباتی دارد و حتی عده‌ای این تغییر لحن را استراتژی ترامپ برای جلب آرای حزب جمهوری‌خواه می‌دانند. ارزیابی شما چیست؟

من با این گفته موافق نیستم که «محافظه‌کاران سنتی» در آمریکا به این دلیل به ترامپ رای نمی‌دهند چون رفتار او با ایران نرم‌تر یا سخت‌تر شده است.

نخست‌وزیر ژاپن قرار است به تهران بیاید. برخی رسانه‌ها اعلام کرده‌اند در این سفر موضوع میانجی‌گری ژاپن میان ایران و آمریکا نیز مطرح است. به فرض درست بودن این گمانه‌زنی، آیا اساسا ژاپن در چنین جایگاهی قرار دارد؟

بنده در سال‌های گذشته در ژاپن چند سخنرانی داشتم و همیشه درآنها به روابط نزدیک‌تر میان ایران و ژاپن به‌عنوان نمونه‌ای از یک مدل آسیایی اشاره کردم. تصمیم‌گیرندگان در ژاپن نسبت به ایران آگاهی عمیق و دید مثبتی دارند و جهان‌بینی آنها نسبت به جهان بر اساس یک فرهنگ آکادمیک، فیلسوفانه و کاملا عقلانی است. گذشته از آن اخیرا ژاپن در امور بین‌الملل مستقلانه‌تر عمل می‌کند. اکنون در ژاپن این آگاهی عمیق به وجود آمده است که در نظام دنیای جدید این کشور باید منافع ملی خود را دنبال کند و حتی در مورد آمریکا نیز باید میانه‌روی را در پیش بگیرد. درنتیجه فکر می‌کنم ژاپن همراه قدرتمندی است که در حد قطر و عمان- که ظرفیت‌های مهمی دارند- می‌تواند مهم و به همان اندازه کارآمد باشد و حتی شاید بتوان گفت کارآمدتر از این کشورهاست. درواقع ژاپن تا حدی به نفت و گاز ایران وابسته است، در نتیجه منافع ملی بنیادی برای دور زدن تحریم‌های آمریکا دارد که باید مهم‌ترین هدف دیپلمات‌های ایران باشد. تحقیقات نشان داده است طرفینی که منافع‌شان تا حد زیادی با منافع طرفین دیگر گره خورده در مقایسه با رقبای دیگر بی‌طرفانه‌تر عمل می‎‌کنند.

رسانه‌ها گزارش داده‌اند که ترامپ حاضر است برای مذاکره با ایران تغییراتی در کابینه‌اش نیز ایجاد کند. آیا نتایج این سفر می‌‎تواند تغییراتی احتمالی در کابینه آمریکا را سبب شود؟

من فکر نمی‌کنم این سفر تغییری در کابینه ترامپ ایجاد کند. از بسیاری جهات این مساله با اینکه بولتون به کار خود ادامه بدهد یا نه، ارتباطی ندارد. ترامپ می‌خواهد در تاریخ شخص مورد توجهی باشد و این یکی از نقطه‌ضعف‌های اوست که به‌راحتی می‌توان از آن بهره گرفت. اگر شما او را مورد توجه قرار دهید، شخصیت او را برجسته سازید، خواهید دید چه واکنش شگفت‌آوری از خود نشان خواهد داد. دلیل مطرح کردن تماس تلفنی نیز همین بوده است. او از توجهی که این رویداد در پی خواهد داشت، خوشش می‌آید.

 

* نویسنده : الهام ترسلی روزنامه‌نگار

نظرات کاربران
تعداد نظرات کاربران : ۰
capcha

خبرهای روزنامه فرهیختگانآخرین اخبار

خبرهای روزنامه فرهیختگانمرتبط ها